خداوند سوره مباركه نحل آيه ٤٦ میفرماید:
«أَوْ يَأْخُذَهُمْ في تَقَلُّبِهِمْ فَما هُمْ بِمُعْجِزينَ»
«يا هنگامی كه برايی كسب مال و ثروت در رفت و آمدند عذاب دامن شان را بگيرد اما آنان قادر نيستند خداوند را درمانده كنند»
مکر الهی؛ فروپاشی اعمال در یک لغزش
در آیۀ پیشین بیان شد کسانی که برای صالحان نقشههای سوء میکشند و خود را از مکر الهی در امان میپندارند، از جایی که به آن توجه ندارند و هرگز گمانش را نمیکنند، گرفتار عذاب میشوند.
در ادامه، قرآن میفرماید خداوند آنان را در دو حالت عذاب میکند: یا در جریان حرکت و تلاش آنان برای امرار معاش، بهطور ناگهانی گرفتار عذاب میشوند؛ یا بهتدریج، همراه با هشدارها و بیمهای پیاپی، دچار گرفتاری و هلاکت میشوند.
این پرسش مطرح میشود که عذاب ناگهانیِ «يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ» در زندگی ما چگونه تحقق مییابد؟
برای تقریب به ذهن، تصور کنید فردی متنی را تایپ میکند و در پایان کار، بهسبب فشردن یک دکمۀ نادرست، ناگهان تمام نوشتههایش پاک میشود. در زندگی ما نیز گاه چنین رخدادی اتفاق میافتد؛ به این معنا که انسان از صبح تا شب، به لطف خداوند، کارهای نیک فراوانی انجام میدهد؛ اما با وارد کردن آسیبی به یک مؤمن، همۀ آن اعمال نیک از بین میرود و گرفتار حبط اعمال میشود.
برتری قدرت الهی و سنّت عذاب
خداوند متعال میفرماید: آنان هرگز توان آن را ندارند که ما را ناتوان سازند یا قدرت الهی را از میان بردارند؛ زیرا قدرت ما فراتر از قدرت آنان است:«يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ» ما قادر هستیم هر آنچه را که اراده کنیم، انجام دهیم. با این حال، سنت الهی بر آن نیست که بیحکمت و بیسبب عذاب نازل شود؛ بلکه عذاب الهی همواره در پی اعمال ناشایست و رفتارهای نادرستی است که خود آنان مرتکب شدهاند. هیچ عذابی از سوی خداوند نازل نمیشود، مگر آنکه ریشه در کردار انسان داشته باشد.
تاریخ جلسه: 13/10/1389- جلسه چهل و ششم
«برگرفته از بیانات استاد زهره بروجردی»
